Đại Việt sử ký toàn thư chép: mùa xuân năm Kỷ Tỵ, thuyền buôn ba nước Trảo Oa (Java), Lộ Lạc, Xiêm La vào Hải Đông xin buôn bán. Vua Lý Anh Tông cho lập trang ở nơi hải đảo, gọi là Vân Đồn — thương cảng đầu tiên của Đại Việt.
Suốt các triều Lý – Trần – Lê, thuyền buôn Tống, Nhật Bản, Nam Dương đến Vân Đồn đổi chác gốm sứ, lụa, trầm hương, ngọc trai. Khảo cổ tại Quan Lạn, Cống Đông tìm thấy hàng vạn mảnh gốm thương mại các thời.
Dòng gốm hoa lam nổi tiếng của Đại Việt (Hải Dương ngày nay), theo thuyền buôn từ các cảng Đông Bắc tỏa đi khắp Đông Nam Á, Trung Đông — một chiếc bình gốm Chu Đậu hiện còn ở bảo tàng Topkapi (Thổ Nhĩ Kỳ).
Vân Đồn cũng là tiền đồn phòng thủ: năm 1288, Trần Khánh Dư phục kích đoàn thuyền lương của Trương Văn Hổ tại vùng biển Vân Đồn – Cửa Lục, góp phần làm nên đại thắng Bạch Đằng.
Mùa xuân năm Kỷ Tỵ 1149, thuyền buôn ba nước Trảo Oa, Lộ Lạc, Xiêm La xin vào Hải Đông buôn bán. Vua xuống chiếu: «Cho lập trang ở nơi hải đảo, gọi là Vân Đồn, để mua bán hàng hóa quý, dâng tiến sản vật địa phương.»
Khanh là quan trấn thủ được giao trọng trách ấy. Từ một bãi cát ven vịnh, hãy dựng cầu tàu đón thương thuyền bốn phương, mở lò gốm Chu Đậu, xưởng lụa, bè ngọc trai — thu thuế cho quốc khố, tích danh vọng để Vân Đồn xưng danh Đệ Nhất Thương Cảng Đại Việt.